Canon

Het NHM, het Nationaal Historisch Museum, is niet meer. Den Haag houdt de 50 miljoen euro die voor de bouw van het museum was uitgetrokken in de pocket. Is voor mij best te begrijpen. Er moet bezuinigd worden en dan ligt het voor de hand om het “laaghangend fruit” het eerst te oogsten.

Het was al een wonder dat Arnhem als vestigingsplaats voor het museum werd uitverkoren. Dat was voornamelijk te danken aan Jan Vaessen, de toenmalige directeur van het Openluchtmuseum. Samen met architect Francine Houben had hij een prima plan bedacht waarin het Nationaal Historisch Museum naast het Openluchtmuseum zou verrijzen zodat beide musea van elkaars aanwezigheid konden profiteren. Met dat plan werden concurrenten als Amsterdam en Den Haag afgetroefd.

De directie van het NHM werd in handen gegeven van het duo Erik Schilp en Valentijn Bijvanck. Deze “jonge honden” benutten deze kans vooral om zichzelf op de kaart te zetten. Zij hebben het dan ook grondig verkloot. De steun van de landelijke politiek voor Arnhem als vestigingsplaats voor het museum was al niet sterk. Het vertrouwen werd nog verder ondermijnd toen Bijvanck en Schilp het concept, de canon, opzij schoven en het museum in het gebouw van Volkshuisvesting in het centrum van Arnhem, wilden vestigen. Dat zou aanzienlijk schelen in de kosten en honderdduizenden toeristen naar de stad lokken. Zij werden daarin gesteund door een vage lobby. Daarin speelde ook de lokale pers een rol. Het lijntje van de Arnhemse redactie van dagblad De Gelderlander naar woningcorporatie Volkshuisvesting en de innige relatie met de politiek verklaart hun enthousiasme. Een van de redacteuren was enige tijd daarvoor overgestapt naar een managementfunctie bij Volkshuisvesting en vanuit Volkshuisvesting kwam, al dan niet via de lokale politiek, het aanbod aan Schilp en Bijvanck om, voor een zacht prijsje, het Nationaal Historisch Museum in het gebouw van de woningcorporatie te vestigen.

Het had niet veel gescheeld of Arnhem had zichzelf toen al buitenspel gezet. Jan Vaessen en Francine Houben voelden zich geschoffeerd. Zij werden nergens in betrokken en zagen de argumenten voor de keuze van Arnhem onderuit gehaald. Twee oud-burgemeesters van Arnhem, Drijber en Scholten, zeiden er ook iets van. Zij werden prompt weggezet als oude zakken die zich nergens mee moesten bemoeien. Den Haag greep uiteindelijk in en besloot om de oorspronkelijke locatie, naast het Openluchtmuseum, te handhaven.

Het gepruts ging gewoon door. Een parkeervoorziening zou 60 miljoen gaan kosten. Een nieuwe poging om het NHM van het Openluchtmuseum los te weken? Het leek er wel op. Vooral toen later bleek dat een andere oplossing slechts 4 miljoen zou vergen.
Het museum zou in 2011 zijn deuren openen. Maar al dat gebakkelei kostte zeeën van tijd. Er ging dan ook geen schop de grond in. Met deze uitkomst tot gevolg.

Schilp gaat nu op zoek naar “private” partijen. Een goed idee. Maar hij en zijn maatje Bijvanck hebben het NHM vakkundig de nek omgedraaid. Het lijkt mij daarom een nog beter idee om deze brokkenpiloten gevankelijk af te voeren naar de canon van de nationale geschiedenis. Weg met die hap!

Naoberschap

Arnhem worstelt met het Nationaal Historisch Museum. Of beter gezegd, Arnhem helpt de tegenstanders die het niet zien zitten dat het Nationaal Historisch Museum in Arnhem wordt gevestigd. Eerder haalden de Ernemmers het plan al bijna onderuit door een voorstel om het museum in het centrum van de stad te vestigen en niet bij het Openluchtmuseum. Dat laatste was juist een belangrijk argument om het museum aan Arnhem te gunnen. Nu staat het museum weer op de tocht omdat volgens een rapport een ondergrondse parkeervoorziening 60 miljoen euro gaat kosten. De rivalen van Arnhem zien hun kans schoon om opnieuw in de aanval te gaan. Zij kunnen rekenen op aanzienlijke steun in de Tweede Kamer. Nu krijgt Arnhem een laatste kans. Binnen enkele maanden moet de tweemans-directie van het museum in oprichting aantonen dat een NHM, een Nationaal Historisch Museum, naast het Openluchtmuseum financieel haalbaar is.

De rijksoverheid heeft 50 miljoen euro voor het museum uitgetrokken. De meerkosten moeten ergens anders vandaan komen. Ik geef Arnhem weinig kans. Het is trouwens de vraag of de directeuren, Erik Schilp en Valentijn Byvanck, zelf wel zulke voorstanders van de geplande locatie bij het Arnhemse Openluchtmuseum zijn. Het lijkt er sterk op dat zij de zaak op z’n beloop laten. Ze zijn in ieder geval niet te betrappen op een stevige voorkeur voor Arnhem. De heren lijken nogal georiënteerd op de Randstad. Als ik de website van het NHM bekijk dan zie ik dat er in Amsterdam tentoonstellingen worden georganiseerd in samenwerking met de Nieuwe Kerk en het Amsterdams Historisch Museum. Arnhem blijft opvallend buiten beeld. Ik denk dat ze het niet zo erg zouden vinden als het museum alsnog in Amsterdam of Den Haag zou verrijzen. Het zou me dan ook niet verbazen als Arnhem gepiepeld wordt.

Moeten onze Arnhemse buren daar nu rouwig om zijn? Het lijkt me niet. Het Stationskwartier, voetbalclub Vitesse en Rijnboog hebben de stad al vele miljoenen gekost. Arnhem kan zich geen nieuw financieel echec veroorloven.

Een raadslid uit Ede stelt voor om het NHM in Ede te vestigen. Waarom zouden wij Rheden dan niet in de strijd werpen? Ik pleit al jaren voor Riviersteen als vestigingsplaats voor het NHM. Het terrein ligt op een prachtige plek in de uiterwaarden aan de IJssel. Kan het nog Hollandser? De infrastructuur is al aanwezig. Riviersteen is uitstekend bereikbaar via de A348 en de afslag ligt er al. Daar kan een prachtig museum worden gebouwd, compleet met uitgebreide parkeervoorzieningen. Dat zal inclusief de aankoop van de grond echt niet meer dan 50 miljoen euro hoeven te kosten. Eindelijk een project dat betaalbaar is en waarvan je niet meteen hoeft te vrezen voor gigantische kostenoverschrijdingen. De Arnhemse bossen blijven gespaard en de verkeersdruk in Arnhem-Noord wordt ontzien. En er zijn creatieve oplossingen mogelijk waarbij de eigenaar van het terrein ook aan zijn trekken komt.

Laten de Stadsregio, de provincie Gelderland, Arnhem en Rheden elkaar de helpende hand toesteken. Dan kunnen ze aantonen dat samenwerking tussen overheden best wel mogelijk is. Nodig alvast eens wat Haagse politici uit voor een kijkje op Riviersteen.

Nee heb je! Ja kun je krijgen!

Naschrift Theo: Zie ook mijn eerdere pleidooien Nationaal Historisch Museum naar Riviersteen (2) van december 2008 en Nationaal Historisch Museum naar Riviersteen van 3 juni 2007 op weblog Politiek Rheden.

Ter oriëntatie: Ligging Riviersteen (rechts) tov Openluchtmuseum (linksboven)

Klik op een van de afbeeldingen om te vergroten



Ligging Riviersteen - tussen IJssel en A348